با وارد کردن ایمیل خود محتوای این صفحه به ایمیل شما فرستاده می شود
انصراف
درمانهای غیرروتین پارووویروس در سگها؛ آیا امید تازهای برای نجات تولهسگها پیدا شده است؟
دکتر امیررضا عامری نایینی
متخصص بیماری های داخلی دام های کوچک
پاروویروس سگ (Canine Parvovirus) یکی از خطرناکترین بیماریهای ویروسی در تولهسگها به شمار میرود. این بیماری بهویژه در سگهایی که واکسیناسیون کامل نشدهاند، میتواند در مدت کوتاهی باعث استفراغ شدید، اسهال خونی، کمآبی بدن، کاهش شدید گلبولهای سفید و در نهایت سپسیس و مرگ شود. با این حال، اگر بیماری بهموقع تشخیص داده شود و درمان مناسب آغاز گردد، امروزه بسیاری از بیماران شانس خوبی برای بهبودی خواهند داشت.
سالها درمان پارووویروس تقریباً به درمانهای حمایتی محدود بود. دامپزشکان با استفاده از مایعدرمانی، اصلاح اختلالات الکترولیتی، کنترل استفراغ، آنتیبیوتیکها، تغذیه زودهنگام و مراقبتهای ویژه تلاش میکردند بدن حیوان را تا زمانی که سیستم ایمنی بتواند ویروس را مهار کند، زنده نگه دارند. خوشبختانه در سالهای اخیر پیشرفتهای مهمی در زمینه درمان این بیماری به وجود آمده که میتواند آینده درمان پاروو را متحول کند.
یکی از این روشها پلاسمادرمانی یا ایمنیدرمانی غیرفعال (Passive Immunotherapy) است. در این روش از پلاسمای سگهای سالمی استفاده میشود که مقدار زیادی آنتیبادی علیه پارووویروس در خون خود دارند. پس از تزریق این پلاسما، آنتیبادیهای آماده وارد بدن سگ بیمار شده و به ویروس متصل میشوند و به سیستم ایمنی کمک میکنند تا سریعتر با عفونت مقابله کند. برخلاف واکسن که برای ایجاد ایمنی به چند هفته زمان نیاز دارد، پلاسمادرمانی از همان لحظه تزریق اثر خود را آغاز میکند. البته این روش بیشترین اثربخشی را در روزهای ابتدایی بیماری دارد و به عنوان یک درمان کمکی در کنار درمانهای استاندارد استفاده میشود.
یکی از مشکلات این روش، انتخاب سگ مناسب برای اهدای پلاسما است. همه سگهای سالم مقدار یکسانی آنتیبادی ضد پاروو ندارند. به همین دلیل پژوهشگران اخیراً نشان دادهاند که با استفاده از یک آزمایش سریع به نام VacciCheck میتوان میزان آنتیبادی ضد پاروو را در سگهای اهداکننده اندازهگیری کرد و بهترین اهداکنندگان را انتخاب نمود. این آزمایش تنها در چند دقیقه انجام میشود و میتواند کیفیت پلاسمای مورد استفاده برای درمان را افزایش دهد.
جدیدترین تحول در درمان پارووویروس، معرفی اولین داروی اختصاصی ضد این ویروس است. این دارو با نام Trutect™ شناخته میشود و برخلاف تمام درمانهای قبلی، مستقیماً خود ویروس را هدف قرار میدهد. Trutect یک آنتیبادی مونوکلونال است که به ویروس پاروو متصل شده و از ورود آن به سلولهای بدن و تکثیر بیشتر ویروس جلوگیری میکند. این دارو نخستین بار در سال ۲۰۲۳ وارد بازار آمریکا شد و در سال ۲۰۲۵ موفق به دریافت تأیید کامل شد. مطالعات اولیه نشان دادهاند که استفاده از این دارو میتواند شدت بیماری را کاهش داده، مدت بستری را کوتاهتر کند و روند بهبودی را تسریع بخشد. با این حال، حتی این داروی جدید نیز جایگزین مایعدرمانی، کنترل استفراغ، تغذیه مناسب و سایر مراقبتهای حمایتی نیست و باید در کنار آنها استفاده شود.
روش نوین دیگری که در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته، انتقال مدفوع (Fecal Microbiota Transplantation یا FMT) است. شاید این روش در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما اساس آن کاملاً علمی است. در این روش مقدار کمی از مدفوع یک سگ سالم که از نظر بیماریهای عفونی و انگلی به دقت بررسی شده است، پس از آمادهسازی به روده سگ بیمار منتقل میشود. هدف این درمان، مبارزه مستقیم با ویروس نیست، بلکه بازسازی باکتریهای مفید روده است. پارووویروس علاوه بر تخریب دیواره روده، تعادل طبیعی باکتریهای مفید را نیز بر هم میزند و همین موضوع خطر رشد باکتریهای بیماریزا و سپسیس را افزایش میدهد. مطالعات اولیه نشان دادهاند که انتقال مدفوع میتواند باعث کوتاهتر شدن مدت اسهال، بازگشت سریعتر اشتها و کاهش مدت بستری شود، اگرچه هنوز شواهد کافی برای اثبات کاهش قطعی مرگومیر وجود ندارد.
با وجود تمام این پیشرفتها، باید به خاطر داشت که هیچیک از این درمانها جایگزین درمانهای استاندارد پاروو نیستند. پلاسمادرمانی، داروی Trutect و انتقال مدفوع همگی به عنوان درمانهای کمکی شناخته میشوند و بیشترین اثربخشی خود را زمانی نشان میدهند که در کنار مایعدرمانی مناسب، اصلاح اختلالات الکترولیتی، کنترل استفراغ، تغذیه زودهنگام و مراقبتهای دقیق دامپزشکی استفاده شوند.
آیا این درمانها در ایران در دسترس هستند؟
اگرچه این روشهای درمانی آینده بسیار امیدوارکنندهای دارند، اما هنوز همه آنها در ایران به طور گسترده در دسترس نیستند. در حال حاضر داروی اختصاصی Trutect به صورت معمول در کشور وجود ندارد. پلاسمادرمانی نیز به دلیل محدود بودن بانکهای خون دامپزشکی و دشواری تهیه پلاسمای دارای تیتر بالای آنتیبادی، تنها در برخی مراکز تخصصی امکانپذیر است. انتقال مدفوع نیز هنوز یک روش نوظهور محسوب میشود و به صورت روتین در بیشتر کلینیکهای دامپزشکی کشور انجام نمیشود.
بنابراین، مهمترین عامل موفقیت در درمان پارووویروس در ایران همچنان تشخیص زودهنگام بیماری، مراجعه سریع به دامپزشک، مایعدرمانی اصولی، کنترل استفراغ، تغذیه مناسب و مراقبتهای حمایتی دقیق است.
در نهایت نباید فراموش کرد که بهترین راه مقابله با پارووویروس، پیشگیری است. واکسیناسیون منظم تولهسگها، رعایت اصول بهداشتی، جلوگیری از تماس تولههای واکسینهنشده با محیطهای آلوده و مراجعه سریع به دامپزشک در صورت مشاهده اولین علائم بیماری، همچنان مؤثرترین راه محافظت از سگها در برابر این بیماری خطرناک محسوب میشود.
اگرچه درمانهای نوین مانند پلاسمادرمانی، انتقال مدفوع و داروی اختصاصی ضد پاروو، امیدهای تازهای برای کاهش مرگومیر این بیماری ایجاد کردهاند، اما هنوز هیچکدام جایگزین تشخیص سریع و درمان حمایتی صحیح نشدهاند. آینده درمان پارووویروس روشنتر از گذشته به نظر میرسد، اما همچنان واکسیناسیون و پیشگیری، مؤثرترین سلاح ما در برابر این ویروس خطرناک هستند.
زمان انتشار: پنجشنبه 11 تير 1405 (8 روز قبل)
تعداد بازدید: ۱۷
