با وارد کردن ایمیل خود محتوای این صفحه به ایمیل شما فرستاده می شود
انصراف
آسم در گربه
دکتر امیررضا عامری نائینی
متخصص بیماریهای داخلی دامهای کوچک
متخصص بیماریهای داخلی دامهای کوچک
آسم یکی از شایعترین بیماریهای مزمن دستگاه تنفس در گربهها است. در این بیماری، مجاری هوایی داخل ریهها دچار التهاب و تنگی میشوند و عبور هوا به سختی انجام میشود. اگرچه آسم یک بیماری مزمن است و درمان قطعی ندارد، اما با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، بیشتر گربههای مبتلا میتوانند سالها زندگی طبیعی و باکیفیتی داشته باشند.
واژه Asthma (آسم) از واژه یونانی (ἆσθμα) گرفته شده است و به معنای «نفسنفس زدن»، «تنگی نفس» یا «تنفس دشوار» است. این نام بهخوبی بیانگر مهمترین ویژگی این بیماری است؛ یعنی دشوار شدن عبور هوا از راههای تنفسی و ایجاد احساس تنگی نفس.
علت آسم چیست؟
علت دقیق آسم هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما تصور میشود این بیماری در اثر واکنش بیش از حد سیستم ایمنی بدن نسبت به برخی مواد موجود در محیط ایجاد شود. به عبارت ساده، سیستم ایمنی به اشتباه موادی را که معمولاً بیضرر هستند، به عنوان یک عامل خطرناک شناسایی کرده و باعث التهاب راههای هوایی میشود.
از مهمترین عوامل تحریککننده آسم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
دود سیگار و قلیان
-
گرد و غبار
-
خاک بستر گربه
-
اسپریهای خوشبوکننده، عطر و ادکلن
-
مواد شوینده
-
دود شمع، بخور و عود
-
گرده گیاهان
-
کپکها و قارچهای محیطی
-
آلودگی هوا
در برخی گربهها نیز هیچ عامل مشخصی پیدا نمیشود.
در تجربههای بالینی، گاهی یک عامل محرک ساده میتواند باعث بروز حمله شدید آسم شود. برای مثال، نگارنده شاهد یک حمله آسمی شدید در یک گربه پس از استنشاق دود عود بوده است که نیاز به درمان اورژانسی پیدا کرد. این تجربه نشان میدهد که دود عود، شمعهای معطر، اسپریها، عطرها و سایر بوهای تند میتوانند در برخی گربههای مستعد، محرک حملات آسم باشند. بنابراین توصیه میشود از استفاده این مواد در محیط زندگی گربههای مبتلا به آسم یا مستعد این بیماری خودداری شود.
آسم و زمینه ژنتیکی
اگرچه هنوز ژن مسئول این بیماری شناسایی نشده است، اما مطالعات نشان دادهاند که برخی نژادها، بهویژه گربههای سیامی، بیشتر از سایر نژادها به آسم مبتلا میشوند. بنابراین به نظر میرسد برخی گربهها به طور ارثی استعداد بیشتری برای ابتلا به بیماریهای آلرژیک داشته باشند و عوامل محیطی باعث بروز بیماری در آنها شوند.
سن شیوع
آسم معمولاً در گربههای ۲ تا ۸ ساله دیده میشود و بیشترین موارد در حدود ۴ تا ۵ سالگی تشخیص داده میشوند، هرچند این بیماری ممکن است در هر سنی رخ دهد.
علت ایجاد آسم
برای درک بهتر آسم، تصور کنید لولهای که هوا را به ریه میرساند ناگهان باریک شود.
در آسم سه اتفاق به طور همزمان رخ میدهد:
-
دیواره داخلی راههای هوایی ملتهب و متورم میشود.
-
عضلات اطراف راههای هوایی منقبض میشوند و قطر آنها کاهش مییابد.
-
مخاط غلیظ در داخل مجاری تنفسی تجمع پیدا میکند.
در ایجاد این التهاب، نوعی از سلولهای دفاعی بدن به نام ائوزینوفیل نیز نقش مهمی دارد. این سلولها در پاسخ به عوامل حساسیتزا وارد راههای هوایی شده و با ترشح مواد التهابی، التهاب را تشدید کرده، تولید مخاط را افزایش میدهند و باعث تنگتر شدن مجاری تنفسی میشوند.
مجموع این تغییرات باعث میشود عبور هوا، بهویژه هنگام بازدم، دشوار شود. اگر این التهاب برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است تغییرات دائمی در مجاری تنفسی ایجاد شود و کنترل بیماری سختتر شود.
پ
علائم آسم
شدت علائم در گربههای مختلف متفاوت است. برخی فقط گاهی سرفه میکنند، در حالی که بعضی دیگر دچار حملات شدید تنگی نفس میشوند.
شایعترین علائم عبارتاند از:
-
سرفههای مکرر
-
خسخس سینه
-
تنفس سریع
-
تنگی نفس
-
کاهش فعالیت
-
نفس کشیدن با دهان باز در حملات شدید
-
کشیدن گردن به سمت جلو برای راحتتر نفس کشیدن
یکی از مهمترین نکاتی که صاحبان گربه باید بدانند این است که سرفه در گربهها اغلب با استفراغ یا تلاش برای بالا آوردن گوله مویی اشتباه گرفته میشود. هنگام سرفه، گربه بدن خود را به سمت جلو خم میکند، گردن را دراز میکند و با انقباضهای مکرر قفسه سینه و شکم سرفه میکند، اما معمولاً چیزی از دهان خارج نمیشود. در مقابل، هنگام استفراغ یا دفع گوله مو، در پایان محتویات معده یا گوله مو از دهان خارج میشود. به همین دلیل، بسیاری از گربههای مبتلا به آسم تا مدتها با این تصور که فقط گوله مو بالا میآورند، به دامپزشک مراجعه نمیکنند.
شدت آسم در همه گربهها یکسان نیست و معمولاً به سه گروه تقسیم میشود.
آسم خفیف: گربه فقط گاهی دچار سرفه یا خسخس سینه میشود و بین حملات کاملاً طبیعی به نظر میرسد.
آسم متوسط: حملات سرفه و تنگی نفس بیشتر تکرار میشوند و ممکن است فعالیت روزانه گربه کاهش یابد. در این مرحله معمولاً درمان منظم ضروری است.
آسم شدید: گربه دچار حملات شدید تنگی نفس میشود، ممکن است با دهان باز نفس بکشد، گردن خود را به سمت جلو بکشد و در موارد شدید، لثهها به علت کمبود اکسیژن متمایل به آبی شوند. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است و باید بلافاصله توسط دامپزشک درمان شود.
نکته مهم این است که حتی گربههایی که فقط علائم خفیف دارند نیز ممکن است در صورت قرار گرفتن در معرض عوامل محرک، ناگهان دچار یک حمله شدید آسم شوند.
تشخیص آسم
هیچ آزمایش واحدی وجود ندارد که به تنهایی آسم را تأیید کند و دامپزشک با کنار هم قرار دادن علائم، معاینه و نتایج آزمایشها به تشخیص میرسد.
روشهای تشخیصی عبارتاند از:
-
معاینه بالینی
-
گوش دادن به صدای ریه با گوشی پزشکی
-
رادیوگرافی قفسه سینه
-
آزمایش خون
-
بررسی وجود انگلهای ریوی در صورت نیاز
-
نمونهگیری از مجاری تنفسی در برخی موارد
-
سیتیاسکن در موارد پیچیده
نکته مهم این است که طبیعی بودن عکس رادیولوژی، آسم را به طور کامل رد نمیکند.
از آنجا که سرفه و تنگی نفس در بیماریهای مختلف دیده میشوند، دامپزشک باید سایر بیماریها را نیز بررسی کند، از جمله:
-
برونشیت مزمن
-
ذاتالریه
-
عفونتهای ویروسی یا باکتریایی دستگاه تنفس
-
انگلهای ریوی
-
بیماریهای قلبی که باعث آب آوردن ریه میشوند.
-
آبآوردگی قفسه سینه
-
تومورهای ریه
-
جسم خارجی در راههای هوایی
-
بیماریهای قارچی ریه
درمان حمله حاد آسم
حمله شدید آسم یک وضعیت اورژانسی است و باید هرچه سریعتر توسط دامپزشک درمان شود.
درمان معمولاً شامل موارد زیر است:
-
اکسیژندرمانی
-
کاهش استرس و حداقل دستکاری حیوان
-
داروهای بازکننده مجاری تنفسی مانند سالبوتامول، آمینوفیلین و در صورت دسترسی تربوتالین
-
داروهای ضدالتهاب تزریقی مانند دگزامتازون یا پردنیزولون
-
بستری شدن و مراقبت ویژه در موارد شدید
اگر گربه با دهان باز نفس میکشد، رنگ لثهها به آبی یا خاکستری تغییر کرده یا به سختی نفس میکشد، باید فوراً به دامپزشک مراجعه شود.
درمان طولانیمدت
هدف درمان، کاهش التهاب راههای هوایی و جلوگیری از حملات بعدی است.
درمان معمولاً شامل موارد زیر است:
-
کورتونهای تنفسی مانند فلوتیکازون
-
پردنیزولون خوراکی در برخی بیماران، بهویژه در ابتدای درمان
-
داروهای بازکننده مجاری تنفسی مانند سالبوتامول برای حملات حاد یا طبق نظر دامپزشک
-
استفاده از آسمیار (وسیله مخصوص استفاده از اسپریهای تنفسی) برای رساندن بهتر داروی استنشاقی به ریهها
-
کاهش وزن در گربههای دارای اضافهوزن
-
حذف عوامل محرک مانند دود سیگار، گرد و غبار، اسپریهای خوشبوکننده، عطر، عود و خاک بستر پرگردوغبار
در بسیاری از گربهها درمان باید برای مدت طولانی و گاهی تا پایان عمر ادامه یابد و قطع خودسرانه داروها معمولاً باعث بازگشت علائم میشود.
آیا سگها هم به آسم مبتلا میشوند؟
برخلاف گربهها، آسم واقعی در سگها بسیار نادر است. در واقع، بیشتر سگهایی که با سرفه، خسخس سینه یا تنگی نفس به دامپزشک مراجعه میکنند، به بیماریهای دیگری مبتلا هستند و نه آسم.
شایعترین بیماریهایی که میتوانند علائمی شبیه آسم در سگ ایجاد کنند عبارتاند از:
-
برونشیت مزمن
-
بیماریهای قلبی
-
آب آوردن ریه
-
ذاتالریه
-
روی هم افتادگی نای
-
فلجی حنجره
-
انگلهای ریوی
-
تومورهای ریه
بنابراین، اگرچه آسم در سگها ممکن است بهندرت دیده شود، اما بیشتر موارد سرفه و تنگی نفس در این حیوانات علت دیگری دارند و برای تشخیص صحیح، انجام معاینه و بررسیهای دامپزشکی ضروری است.
آیا آسم درمان قطعی دارد؟
خیر. آسم یک بیماری مزمن است، اما خوشبختانه در بیشتر گربهها با درمان مناسب میتوان التهاب راههای هوایی را کنترل کرد، تعداد حملات را کاهش داد و کیفیت زندگی حیوان را حفظ کرد. بسیاری از گربههای مبتلا در صورت درمان منظم، سالهای طولانی زندگی طبیعی خواهند داشت.
زمان انتشار: جمعه 12 تير 1405 (1 روز قبل)
تعداد بازدید: ۱۱
