با وارد کردن ایمیل خود محتوای این صفحه به ایمیل شما فرستاده می شود
انصراف
اگر سگ یا گربه با گلوله، ساچمه یا جسم پرتابشده آسیب دیده باشد، چه باید کرد؟
تهیه و تنظیم : دکتر امیررضا عامری نایینی، متخصص بیماری های داخلی دام های کوچک
آسیب ناشی از گلوله، ساچمه، تیر و سایر اجسام پرتابشده یکی از انواع مهم آسیبهای نافذ در سگ و گربه است. نکتهای که این نوع حوادث را خطرناک میکند این است که شدت آسیب داخلی همیشه از ظاهر زخم قابل تشخیص نیست.
گاهی روی پوست حیوان تنها یک سوراخ کوچک دیده میشود، اما همان جسم ممکن است در مسیر خود به عضلات، استخوانها، عروق خونی، ریهها، شکم یا سایر اندامهای داخلی آسیب رسانده باشد.
به همین دلیل، حیوانی که مورد اصابت گلوله، ساچمه یا جسم نافذ قرار گرفته است، حتی اگر در ظاهر حال عمومی خوبی داشته باشد، بهتر است هرچه سریعتر توسط دامپزشک معاینه شود.
زخم کوچک همیشه به معنی آسیب کوچک نیست
یکی از اشتباهات رایج این است که شدت حادثه را بر اساس اندازه زخم روی پوست قضاوت کنیم.
محل ورود گلوله یا ساچمه ممکن است بسیار کوچک باشد. حتی گاهی زخم بهراحتی دیده نمیشود و تنها مقداری خون خشکشده یا موهای خیس و بههمچسبیده توجه صاحب حیوان را جلب میکند.
اما آنچه برای دامپزشک اهمیت بیشتری دارد، اتفاقی است که پس از ورود جسم به بدن افتاده است.
جسم پرتابشده ممکن است از میان چند بافت عبور کند، مسیر خود را در بدن تغییر دهد یا در قسمتی از بدن باقی بماند. بنابراین محل زخم پوستی الزاماً نشان نمیدهد که آسیب داخلی دقیقاً در همان ناحیه محدود شده است.
اولین اولویت، پیدا کردن گلوله نیست
وقتی چنین حیوانی به مرکز درمانی میرسد، اولین سؤال این نیست که «گلوله کجاست؟» یا «چطور آن را خارج کنیم؟»
اولین هدف، شناسایی مشکلاتی است که ممکن است در همان لحظه جان حیوان را تهدید کنند.
دامپزشک ابتدا وضعیت خونریزی، راه هوایی، تنفس، گردش خون و سطح هوشیاری حیوان را بررسی میکند.
برای مثال، ممکن است زخم ظاهری بسیار کوچکی روی قفسه سینه وجود داشته باشد، اما حیوان در داخل قفسه سینه دچار تجمع هوا یا خون شده باشد. در چنین شرایطی، درمان مشکل تنفسی بسیار مهمتر از خارج کردن فوری گلوله است.
به همین دلیل در طب اورژانس، ابتدا بیمار را پایدار میکنیم و سپس به سراغ جزئیات آسیب میرویم.
پس از پایدار شدن حیوان چه اتفاقی میافتد؟
پس از اینکه خطرهای فوری بررسی و در صورت نیاز درمان شدند، نوبت به معاینه دقیقتر میرسد.
تمام بدن حیوان باید بررسی شود، زیرا ممکن است بیش از یک محل آسیب وجود داشته باشد. همچنین وجود یک زخم ورودی و یک زخم خروجی میتواند اطلاعات مهمی درباره مسیر احتمالی جسم در اختیار دامپزشک قرار دهد.
بسته به محل و شدت آسیب، ممکن است آزمایش خون، رادیوگرافی، سونوگرافی یا سایر روشهای تصویربرداری لازم باشند.
هدف فقط پیدا کردن گلوله نیست؛ بلکه باید مشخص شود که در مسیر گلوله چه بافتها و اندامهایی ممکن است آسیب دیده باشند.
برای مثال در آسیب قفسه سینه، وضعیت ریهها و فضای اطراف آنها اهمیت زیادی دارد. در آسیب شکم باید احتمال صدمه به اندامهای داخلی و خونریزی بررسی شود و در آسیب اندامها، شکستگی استخوان، صدمه عروقی و آسیب عصبی نیز باید در نظر گرفته شوند.
آیا هر گلوله یا ساچمهای باید از بدن خارج شود؟
خیر.
وجود گلوله یا ساچمه در رادیوگرافی به این معنی نیست که حتماً باید فوراً با جراحی خارج شود.
تصمیمگیری به محل قرارگیری جسم، آسیب ایجادشده، خطر عفونت، نزدیکی به عروق یا ساختارهای مهم و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
در بعضی موارد، تلاش برای پیدا کردن و خارج کردن جسم میتواند آسیب بیشتری نسبت به باقی ماندن آن ایجاد کند. بنابراین تصمیم درباره خارج کردن یا باقی گذاشتن جسم باید توسط دامپزشک و بر اساس شرایط همان بیمار گرفته شود.
اگر جسم هنوز از بدن بیرون زده است، آن را نکشید
این یکی از مهمترین نکاتی است که صاحبان حیوان باید بدانند.
اگر تیر، میله، قطعه فلزی یا جسم دیگری وارد بدن حیوان شده و قسمتی از آن هنوز بیرون است، هرگز سعی نکنید آن را در خانه خارج کنید.
گاهی جسم فرو رفته بهطور موقت روی یک رگ آسیبدیده فشار وارد کرده و جلوی خونریزی شدید را گرفته است. خارج کردن ناگهانی آن میتواند این فشار را بردارد و باعث خونریزی شدید شود.
همچنین ممکن است هنگام بیرون کشیدن جسم، آسیب بیشتری به بافتها ایجاد شود.
در چنین شرایطی بهتر است جسم تا حد امکان ثابت بماند و حیوان سریعاً به مرکز دامپزشکی منتقل شود. خارج کردن آن باید زمانی انجام شود که تیم درمانی برای کنترل خونریزی و سایر عوارض احتمالی آماده باشد.
اگر حیوان راه میرود، یعنی خطری وجود ندارد؟
نه لزوماً.
بعضی حیوانات پس از یک حادثه جدی هنوز میتوانند راه بروند و حتی نسبتاً طبیعی به نظر برسند.
استرس و ترشح هورمونهایی مانند آدرنالین میتواند برای مدتی بعضی علائم را پنهان کند. از طرف دیگر، برخی مشکلات مانند خونریزی داخلی یا آسیب قفسه سینه ممکن است در ابتدا علائم شدیدی ایجاد نکنند و طی ساعات بعد آشکارتر شوند.
بنابراین «راه رفتن حیوان» یا «هوشیار بودن او» بهتنهایی نمیتواند آسیب داخلی را رد کند.
چه علائمی وضعیت را اورژانسیتر میکنند؟
در واقع هر آسیب ناشی از گلوله یا جسم نافذ ارزش ارزیابی دامپزشکی سریع را دارد، اما مشاهده بعضی علائم اهمیت مراجعه فوری را بیشتر میکند:
• تنفس سریع یا دشوار
• تنفس با دهان باز
• خونریزی قابل توجه
• لثههای بسیار رنگپریده یا سفید
• ضعف شدید یا افتادن حیوان
• کاهش سطح هوشیاری
• ناتوانی در ایستادن یا راه رفتن
• درد شدید
• بزرگ شدن یا دردناک شدن شکم
• خونریزی از دهان، بینی یا سایر نقاط بدن
• سرد شدن اندامها
• بیقراری شدید یا برعکس، بیحالی غیرعادی
• تنفس با دهان باز
• خونریزی قابل توجه
• لثههای بسیار رنگپریده یا سفید
• ضعف شدید یا افتادن حیوان
• کاهش سطح هوشیاری
• ناتوانی در ایستادن یا راه رفتن
• درد شدید
• بزرگ شدن یا دردناک شدن شکم
• خونریزی از دهان، بینی یا سایر نقاط بدن
• سرد شدن اندامها
• بیقراری شدید یا برعکس، بیحالی غیرعادی
وجود این علائم میتواند نشاندهنده آسیب جدی، خونریزی، شوک یا اختلال تنفسی باشد.
تا رسیدن به دامپزشکی چه کار کنیم؟
مهمترین کار این است که حیوان را آرام نگه دارید و حرکت او را محدود کنید.
اجازه ندهید حیوان آسیبدیده بدود یا فعالیت زیادی داشته باشد. در صورت امکان، سگهای کوچک و گربهها را داخل باکس مناسب منتقل کنید.
اگر خونریزی خارجی واضح وجود دارد، میتوان با گاز یا پارچه تمیز فشار ملایم اما مداوم روی محل خونریزی وارد کرد. مرتب پارچه را برای دیدن اینکه خونریزی متوقف شده یا نه برندارید، زیرا این کار میتواند لخته تشکیلشده را دوباره جدا کند.
اما اگر جسمی داخل زخم باقی مانده است، مستقیماً روی خود جسم فشار وارد نکنید و آن را خارج نکنید.
همچنین داخل زخم را جستوجو نکنید و برای پیدا کردن گلوله از انگشت یا وسیله دیگری استفاده نکنید.
چه کارهایی را انجام ندهیم؟
در چنین شرایطی چند اقدام میتواند وضعیت را بدتر کند:
گلوله، تیر یا جسم فرو رفته را بیرون نکشید.
داخل زخم را دستکاری نکنید.
برای پیدا کردن گلوله داخل زخم جستوجو نکنید.
صرفاً به دلیل کوچک بودن زخم، مراجعه به دامپزشک را به تعویق نیندازید.
همچنین بهتر است پیش از مراجعه خودسرانه داروهای انسانی، مسکن یا آنتیبیوتیک به حیوان داده نشود، زیرا برخی داروهای انسانی برای سگ و گربه خطرناک هستند و ممکن است روند درمان را نیز پیچیده کنند.
درمان به چه چیزی بستگی دارد؟
درمان برای همه حیوانات یکسان نیست.
یک حیوان ممکن است فقط به مراقبت از زخم، کنترل درد و پایش نیاز داشته باشد، در حالی که حیوان دیگری ممکن است به اکسیژندرمانی، سرمدرمانی، تخلیه هوا یا خون از قفسه سینه، انتقال خون یا جراحی نیاز پیدا کند.
به همین دلیل درمان بر اساس آسیبی که جسم ایجاد کرده است تعیین میشود، نه صرفاً بر اساس وجود یا عدم وجود گلوله در بدن.
ارتباط با دامپزشک اهمیت زیادی دارد
اگر میدانید حادثه چگونه اتفاق افتاده است، اطلاعات را تا حد امکان دقیق در اختیار دامپزشک قرار دهید.
زمان وقوع حادثه، نوع احتمالی جسم، محل برخورد، میزان خونریزی، تغییرات تنفسی و وضعیت حیوان از زمان حادثه تا مراجعه میتوانند اطلاعات ارزشمندی باشند.
هدف تیم درمانی در مرحله اول قضاوت درباره شرایط حادثه نیست؛ مهمترین مسئله حفظ جان حیوان و شناسایی سریع آسیبهای احتمالی است.
در آسیبهای ناشی از گلوله، ساچمه، تیر و سایر اجسام نافذ، آنچه روی پوست دیده میشود تنها بخش کوچکی از ماجراست.
یک سوراخ چند میلیمتری روی پوست ممکن است با آسیب قابل توجهی در داخل بدن همراه باشد.
بنابراین سه نکته را به خاطر داشته باشید:
زخم کوچک را دستکم نگیرید.
جسم فرو رفته را خارج نکنید.
و حیوان را هرچه سریعتر برای ارزیابی دامپزشکی منتقل کنید.
جسم فرو رفته را خارج نکنید.
و حیوان را هرچه سریعتر برای ارزیابی دامپزشکی منتقل کنید.
در این بیماران، اولویت اصلی همیشه پیدا کردن گلوله نیست؛ اول باید جان بیمار را حفظ کرد و سپس تمام آسیبهای ایجادشده را شناسایی و درمان کرد.
زمان انتشار: دوشنبه 19 مرداد 1405 (15 روز قبل)
تعداد بازدید: ۵۱
