با وارد کردن ایمیل خود محتوای این صفحه به ایمیل شما فرستاده می شود
انصراف
آیا غذا و تشویقیهای دندانی واقعاً به سلامت دندان سگ و گربه کمک میکنند؟
تهیه و تدوین: دکتر امیررضا عامری نائینی
متخصص بیماریهای داخلی دامهای کوچک
کلینیک دامپزشکی آران
متخصص بیماریهای داخلی دامهای کوچک
کلینیک دامپزشکی آران
بیماریهای دندان و لثه از مشکلات بسیار شایع در سگها و گربهها هستند. بوی بد دهان، جرم دندان و قرمزی لثه ممکن است در ابتدا مشکل سادهای به نظر برسند، اما بیماری بافت های اطرف دهان در مراحل پیشرفته میتواند باعث تحلیل لثه، نمایان شدن ریشه، ایجاد پاکتهای عمیق اطراف دندان، لق شدن دندان و حتی از بین رفتن استخوان اطراف ریشه شود.
یکی از پرسشهای رایج صاحبان حیوانات این است که آیا غذای خشک، غذاهای مخصوص دندان، تشویقیهای دندانی یا افزودنیهای آب واقعاً میتوانند از این مشکلات جلوگیری کنند؟
پاسخ این است که بعضی از این محصولات میتوانند مفید باشند، اما هیچکدام جای مسواک زدن منظم و مراقبت حرفهای دندان را نمیگیرند.
پلاک دندان چگونه به جرم تبدیل میشود؟
پلاک در ابتدا لایهای نرم روی سطح دندان است و در این مرحله میتوان آن را با مسواک یا تمیز کردن مکانیکی برداشت.
اما اگر پلاک حدود ۲ تا ۳ روز روی دندان باقی بماند، بهتدریج مواد معدنی در آن رسوب کرده و تبدیل به جرم یا calculus (tartar) میشود. جرم تشکیلشده دیگر بهراحتی با مسواک برداشته نمیشود.
به همین دلیل مسواک زدن گاهبهگاه، مثلاً هفتهای یک بار، برای کنترل مناسب پلاک کافی نیست.
هر چند وقت یک بار باید دندان حیوان را مسواک بزنیم؟
بهترین حالت هر روز است. اگر مسواک روزانه امکانپذیر نیست، بهتر است حداقل یک روز در میان انجام شود تا پلاک پیش از معدنی شدن از سطح دندان برداشته شود.
برای سگ و گربه بهتر است از مسواک نرم و محصولات مخصوص حیوانات استفاده شود. در گربهها و سگهای کوچک، بعضی حیوانات مسواکهای انگشتی را راحتتر تحمل میکنند.
آیا غذای خشک دندانها را تمیز میکند؟
این باور بسیار رایج است که «اگر سگ یا گربه غذای خشک بخورد، دیگر دندانهایش جرم نمیگیرد.»
موضوع به این سادگی نیست.
برخی مطالعات نشان دادهاند مصرف غذای خشک در مقایسه با غذاهای نرم یا برخی رژیمهای خانگی میتواند با وضعیت بهتر سلامت دهان همراه باشد. اما نکته مهم این است که:
هر غذای خشکی، غذای دندانی نیست.
بسیاری از دانههای غذای خشک معمولی هنگام گاز گرفتن سریع خرد میشوند و تماس مکانیکی مؤثری با سطح دندان ایجاد نمیکنند.
غذای دندانی یا Dental Diet چه تفاوتی دارد؟
برخی غذاهای دندانی بهطور اختصاصی برای کمک به کاهش تشکیل پلاک و جرم طراحی شدهاند.
اندازه، شکل و ساختمان دانه در این غذاها اهمیت دارد. در برخی از آنها دندان پیش از شکستن کامل دانه، وارد ساختمان آن میشود و فیبرهای موجود در غذا هنگام جویدن با سطح دندان تماس پیدا میکنند. به این ترتیب نوعی اثر پاککنندگی مکانیکی ایجاد میشود.
در برخی محصولات نیز ترکیباتی مانند پلی فسفات یا مواد ضدپلاک اضافه شدهاند. حتی در مطالعاتی روی گربهها، استفاده از دانه های بزرگتر با کاهش التهاب لثه و جرم همراه بوده است.
بنابراین:
غذای خشک معمولی ≠ غذای دندانی
تشویقیهای دندانی واقعاً مؤثرند؟
بعضی از آنها بله.
مطالعات نشان دادهاند مصرف روزانه برخی دندانی های مخصوص جویدن در سگها میتواند باعث کاهش پلاک، جرم دندان، التهاب لثه و بوی بد دهان شود.
در گربهها نیز افزودن روزانه بعضی تشویقی های دندانی به رژیم غذایی با کاهش تجمع پلاک و جرم روی دندانها همراه بوده است.
به نظر میرسد بخش مهمی از اثر این محصولات مربوط به عمل مکانیکی جویدن و سایش مناسب سطح دندان باشد، نه صرفاً مواد شیمیایی موجود در محصول.
هر چیزی که حیوان بجود برای دندان مفید نیست
یک تصور اشتباه دیگر این است که هرچه جسم جویدنی سفتتر باشد، دندانها را بهتر تمیز میکند.
اتفاقاً اجسام بسیار سخت میتوانند باعث شکستگی دندان شوند.
موادی مانند شاخ حیوانات، سم گاو، استخوانهای پلاستیکی بسیار سخت، سنگ، تکههای بزرگ یخ، چوب و استخوان واقعی انتخاب مناسبی برای جویدن نیستند.
استخوان، چه خام و چه پخته، علاوه بر احتمال آسیب و شکستگی دندان میتواند با خطراتی مانند انسداد مری یا آسیب دستگاه گوارش همراه باشد.
توپ تنیس هم میتواند به دندان آسیب بزند
جویدن مداوم توپ تنیس نیز چندان بیضرر نیست.
سطح توپ میتواند ذرات ریز خاک و شن را به خود جذب کند و هنگام جویدن مانند یک ماده ساینده روی دندان عمل کند. در طولانیمدت این مسئله میتواند باعث ساییدگی تاج دندان شود و در موارد شدید حتی پالپ دندان را در معرض محیط قرار دهد.
افزودنیهای آب و غذا چطور؟
محصولاتی وجود دارند که به آب آشامیدنی یا غذای حیوان اضافه میشوند و هدف آنها کاهش تشکیل پلاک یا جرم است.
بعضی از این محصولات میتوانند کمککننده باشند، اما باید آنها را مکمل مراقبت از دندان دانست، نه جایگزین مسواک یا درمان حرفهای.
بهخصوص باید نسبت به محصولاتی با ادعاهایی مانند «دیگر نیازی به مسواک نیست» یا «جایگزین جرمگیری تحت بیهوشی است» محتاط بود.
هنگام خرید محصولات دندانی به چه چیزی توجه کنیم؟
یکی از معیارهای مفید، وجود تأییدیه VOHC یا Veterinary Oral Health Council است.
این مجموعه به محصولاتی که معیارهای مشخصی برای کاهش پلاک وجرم داشته باشند، اعتبار علمی میدهد. بنابراین هنگام انتخاب dental diet، جویدنی یا بعضی محصولات مراقبت از دندان، وجود این نشان میتواند معیار مفیدی برای ارزیابی ادعای اثربخشی محصول باشد.
البته این نشان به معنی تأیید همه جنبههای ایمنی محصول نیست و VOHC یک سازمان نظارتی دولتی محسوب نمیشود.
آیا جرمگیری بدون بیهوشی کافی است؟
خیر.
یکی از نکات مهم در بیماریهای بافت های اطراف دندان این است که تمیز و سفید بودن قسمت قابل مشاهده دندان به معنی سالم بودن آن نیست.
بخش مهمی از بیماری ممکن است در زیر لثه و اطراف ریشه وجود داشته باشد؛ مناطقی که برای ارزیابی مناسب آنها به معاینه دقیق و در بسیاری از موارد رادیوگرافی دندان نیاز است.
جرمگیری بدون بیهوشی ممکن است بخش قابل مشاهده تاج دندان را تمیز کند، اما بیماری فعال زیر لثه را درمان نمیکند و میتواند تصور اشتباهی از سلامت دندان ایجاد کند.
استاندارد مناسب مدیریت بیماری بافت های اطراف دندان ، تشخیص و درمان مناسب تحت بیهوشی عمومی و سپس ادامه مراقبتهای خانگی است.
چه علائمی میتوانند نشانه بیماری دندان باشند؟
بوی بد دهان تنها علامت بیماری دندان نیست. موارد زیر نیز میتوانند زنگ خطر باشند:
-
کاهش اشتها یا کاهش وزن
-
جرم واضح یا نامتقارن روی دندانها
-
جویدن غذا فقط با یک سمت دهان
-
افتادن غذا از دهان هنگام خوردن
-
افزایش بزاق یا خونریزی دهان
-
دندان شکسته یا لق
-
درد هنگام لمس صورت
-
دست کشیدن حیوان به دهان و صورت
-
تورم صورت یا فک
-
عطسه یا ترشحات یکطرفه بینی
این علائم میتوانند نشاندهنده بیماریهای دهان و دندان باشند و نیاز به معاینه دامپزشکی دارند.
بهترین برنامه برای مراقبت از دندان سگ و گربه چیست؟
برای بیشتر حیوانات، برنامه مناسب شامل معاینه دورهای دهان و دندان، درمان حرفهای بیماریهای موجود و سپس مراقبت منظم در منزل است.
پس از درمان مشکلات موجود، مسواک زدن روزانه یا حداقل یک روز در میان مهمترین اقدام خانگی است. غذاهای مخصوص دندان، تشویقیهای دندانی و بعضی افزودنیهای آب یا غذا نیز میتوانند در کنار آن مفید باشند.
اما هیچکدام از این محصولات جای معاینه کامل دهان، رادیوگرافی دندان و درمان حرفهای بیماری بافتهای اطراف دندان را نمیگیرند.
سلامت دهان فقط به معنی سفید بودن دندانها نیست. بخش مهمی از بیماری پریودنتال میتواند زیر خط لثه و دور از چشم صاحب حیوان ایجاد شود.
غذای دندانی و تشویقی مناسب میتوانند کمککننده باشند، اما پایه پیشگیری همچنان مسواک منظم، معاینه دورهای و درمان صحیح بیماریهای دندان و لثه است.
زمان انتشار: شنبه 24 مرداد 1405 (9 روز قبل)
تعداد بازدید: ۳۱
