با وارد کردن ایمیل خود محتوای این صفحه به ایمیل شما فرستاده می شود
انصراف
غذای بدون غلات، بدون گلوتن، هیپوآلرژیک و هیدرولیزشده؛ این اصطلاحات واقعاً چه معنایی دارند؟
تهیه و تنظیم: دکتر امیررضا عامری نایینی
متخصص بیماریهای داخلی دامهای کوچک
متخصص بیماریهای داخلی دامهای کوچک
وقتی برای خرید غذای سگ یا گربه به فروشگاه مراجعه میکنیم، روی بستهبندی غذاها با اصطلاحاتی مانند «بدون غلات»، «بدون گلوتن»، «هیپوآلرژیک» و «پروتئین هیدرولیزشده» روبهرو میشویم. این عبارات گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند و حتی ممکن است تصور شود غذایی که یکی از این عناوین را دارد، الزاماً سالمتر یا باکیفیتتر است.
در حالی که هرکدام از این اصطلاحات معنای متفاوتی دارند و برای هدف خاصی به کار میروند.
اول یک نکته مهم: غلات فقط کربوهیدرات نیستند
ما معمولاً برنج، گندم، ذرت و سایر غلات را در گروه «منابع کربوهیدرات» قرار میدهیم. این طبقهبندی درست است، اما به این معنی نیست که این مواد فقط کربوهیدرات دارند.
برنج، گندم، ذرت و جو علاوه بر نشاسته، مقداری پروتئین نیز دارند.
بنابراین وقتی میگوییم برنج یک منبع کربوهیدرات است، منظورمان این است که کربوهیدرات ماده مغذی غالب آن است، نه اینکه برنج فاقد پروتئین باشد.
این موضوع برای درک مفهوم گلوتن اهمیت زیادی دارد.
گلوتن چیست؟
گلوتن برخلاف تصور بعضی افراد، کربوهیدرات نیست؛ پروتئین است.
گلوتن به مجموعهای از پروتئینهای ذخیرهای موجود در گندم گفته میشود و پروتئینهای مشابهی نیز در بعضی غلات دیگر وجود دارند.
مهمترین غلات حاوی گلوتن یا پروتئینهای مرتبط با آن عبارتاند از:
گندم، جو و چاودار.
در مقابل، موادی مانند برنج، ذرت، سیبزمینی، سیبزمینی شیرین، نخود و کینوا ذاتاً فاقد گلوتن هستند.
بنابراین یک غذا میتواند حاوی غلات باشد ولی همچنان بدون گلوتن باشد.
غذای بدون گلوتن چیست؟
در غذای بدون گلوتن، منابع اصلی گلوتن از رژیم حذف شدهاند.
اما نکته مهم این است که گلوتن برای سگ یا گربه سالم ذاتاً ماده مضری نیست و بیشتر حیوانات نیازی به رژیم بدون گلوتن ندارند.
با این حال، در برخی بیماریهای خاص حذف گلوتن میتواند اهمیت پزشکی داشته باشد.
یکی از نمونههای جالب در نژاد بوردر تریر دیده میشود. برخی از این سگها به نوع خاصی از اختلال حرکتی دورهای مبتلا میشوند که با حساسیت به گلوتن ارتباط دارد.
در این بیماری ممکن است سگ بهطور ناگهانی دچار سفتشدن عضلات، انقباض اندامها، حرکات غیرطبیعی یا مشکل در راه رفتن شود، در حالی که برخلاف بسیاری از تشنجها، هوشیاری حیوان معمولاً حفظ میشود.
در تعدادی از این سگها، حذف کامل گلوتن از رژیم غذایی میتواند باعث کاهش قابل توجه حملات شود.
این مثال نشان میدهد که تأثیر غذا همیشه محدود به دستگاه گوارش نیست و در شرایط خاص حتی میتواند با علائم عصبی ارتباط داشته باشد.
غذای بدون غلات چیست؟
غذای بدون غلات یعنی غلاتی مانند گندم، برنج، ذرت و جو از ترکیب غذا حذف شدهاند.
اما:
بدون غلات با بدون گلوتن یکی نیست.
برای مثال، برنج یک غله است اما گلوتن ندارد. بنابراین غذایی که برنج دارد، بدون غلات نیست ولی میتواند بدون گلوتن باشد.
از طرف دیگر، حذف غلات به معنی حذف کربوهیدرات هم نیست.
در بسیاری از غذاهای بدون غلات، به جای برنج یا ذرت از موادی مانند نخود، عدس، حبوبات، سیبزمینی یا سیبزمینی شیرین استفاده میشود.
بنابراین عبارت «بدون غلات» به خودی خود به معنی کمکربوهیدرات، پرپروتئین، طبیعیتر یا سالمتر بودن غذا نیست.
در سالهای اخیر ارتباط احتمالی بعضی رژیمهای بدون غلات، بهخصوص برخی فرمولهای حاوی مقدار زیاد حبوبات، با نوعی بیماری عضله قلب در سگها مورد بررسی قرار گرفته است. هنوز نمیتوان گفت تمام غذاهای بدون غلات باعث بیماری قلبی میشوند، اما این موضوع دلیل دیگری است که نشان میدهد «بدون غلات» لزوماً به معنی «بهتر» نیست.
غذای هیپوآلرژیک چیست؟
غذاهای هیپوآلرژیک با هدف کاهش احتمال بروز واکنش نامطلوب به مواد غذایی طراحی شدهاند.
حساسیت غذایی در سگ و گربه میتواند با علائمی مانند:
-
خارش مزمن
-
قرمزی و التهاب پوست
-
عفونتهای مکرر پوستی
-
التهاب مکرر گوش
-
لیسیدن بیش از حد پنجهها
-
استفراغ یا اسهال در بعضی حیوانات
همراه باشد.
نکته مهم این است که حساسیت غذایی الزاماً به غلات مربوط نیست.
حیوان ممکن است به یک منبع پروتئینی مانند مرغ یا گوشت گاو واکنش داشته باشد. بنابراین اگر سگی به مرغ حساس باشد، خریدن یک غذای «بدون غلات» که همچنان حاوی پروتئین مرغ است، مشکل او را حل نخواهد کرد.
رژیم با پروتئین جدید چیست؟
یکی از روشهای بررسی حساسیت غذایی استفاده از منبع پروتئینی است که حیوان قبلاً آن را مصرف نکرده یا بسیار کم مصرف کرده است.
منطق این روش ساده است:
اگر سیستم ایمنی حیوان قبلاً با آن پروتئین مواجه نشده باشد، احتمال اینکه همان ماده عامل حساسیت قبلی باشد کمتر است.
البته با توجه به تنوع زیاد غذاها و تشویقیهایی که حیوانات امروزی مصرف میکنند، پیدا کردن پروتئینی که حیوان واقعاً هرگز با آن تماس نداشته باشد همیشه آسان نیست.
غذای دارای پروتئین هیدرولیزشده چیست؟
در این غذاها پروتئین حذف نشده است؛ بلکه پروتئین طی یک فرایند به قطعات بسیار کوچکتر شکسته میشود.
برای ایجاد بسیاری از واکنشهای حساسیتی، سیستم ایمنی باید بتواند ساختمان مشخصی از یک پروتئین را شناسایی کند. وقتی پروتئین به قطعات بسیار کوچک تقسیم شود، احتمال شناسایی آن توسط سیستم ایمنی کاهش پیدا میکند.
به زبان ساده:
پروتئین هنوز در غذا وجود دارد، اما آنقدر خرد شده است که سیستم ایمنی سختتر میتواند آن را بهعنوان عامل حساسیت شناسایی کند.
به همین دلیل غذاهای دارای پروتئین هیدرولیزشده یکی از ابزارهای مهم دامپزشکان برای تشخیص و کنترل حساسیتهای غذایی هستند.
غذای Anallergenic رویال کنین چه تفاوتی دارد؟
غذای Anallergenic رویال کنین نمونه خوبی از یک رژیم با پروتئین بسیار شدید هیدرولیزشده است.
در این غذا از پروتئین حاصل از پر پرندگان استفاده شده که طی فرایند هیدرولیز به قطعات بسیار کوچک پروتئینی و اسیدهای آمینه تبدیل شده است.
ممکن است در نگاه اول استفاده از پر عجیب به نظر برسد، اما پر عمدتاً از پروتئینی به نام کراتین تشکیل شده است.
هدف این نیست که «پر» به عنوان یک ماده غذایی معمولی مصرف شود؛ بلکه پروتئین آن بهشدت تجزیه میشود تا قطعات بسیار کوچکی ایجاد شود که احتمال تحریک سیستم ایمنی توسط آنها بسیار پایین باشد.
در این غذا همچنین از نشاسته ذرت به عنوان یکی از منابع اصلی کربوهیدرات استفاده شده است.
بنابراین Anallergenic را میتوان یکی از رژیمهایی دانست که برای مواردی طراحی شده که میخواهیم تماس سیستم ایمنی با پروتئینهای غذایی حساسیتزا را تا حد ممکن کاهش دهیم.
تفاوت غذای هیپوآلرژیک و Anallergenic رویال کنین چیست؟
هر دو برای حیوانات مبتلا یا مشکوک به واکنشهای نامطلوب غذایی طراحی شدهاند، اما میزان تجزیه پروتئین در Anallergenic بسیار بیشتر است.
به زبان بسیار ساده:
غذای هیپوآلرژیک → پروتئین هیدرولیزشده و خردشده
Anallergenic → پروتئین با هیدرولیز بسیار گستردهتر و قطعات بسیار کوچکتر
به همین دلیل در بعضی موارد دشوار یا زمانی که دامپزشک قصد دارد یک آزمایش حذف غذایی دقیق انجام دهد، ممکن است رژیمی مانند Anallergenic انتخاب شود.
آزمایش حذف غذایی چیست؟
اگر واقعاً به حساسیت غذایی شک داشته باشیم، یکی از بهترین روشهای تشخیص، استفاده از یک رژیم غذایی کنترلشده برای چند هفته است.
در این مدت حیوان باید فقط همان رژیم تعیینشده را مصرف کند.
حتی مقادیر کم موارد زیر میتوانند نتیجه آزمایش را مخدوش کنند:
-
تشویقی
-
غذای سفره
-
تکهای مرغ یا گوشت
-
بیسکویت
-
مکملهای خوراکی طعمدار
-
بعضی داروهای جویدنی یا طعمدار
اگر علائم با رژیم مناسب برطرف شوند و پس از بازگرداندن غذای قبلی دوباره ظاهر شوند، احتمال واکنش غذایی بسیار بیشتر میشود.
پس این اصطلاحات را با هم اشتباه نکنیم
بدون غلات:
غلات از ترکیب غذا حذف شدهاند.
غلات از ترکیب غذا حذف شدهاند.
بدون گلوتن:
منابع گلوتن حذف شدهاند.
منابع گلوتن حذف شدهاند.
هیپوآلرژیک:
غذا با هدف کاهش احتمال واکنش غذایی طراحی شده است.
غذا با هدف کاهش احتمال واکنش غذایی طراحی شده است.
پروتئین جدید:
از منبع پروتئینی استفاده میشود که حیوان قبلاً مصرف نکرده یا تماس کمی با آن داشته است.
از منبع پروتئینی استفاده میشود که حیوان قبلاً مصرف نکرده یا تماس کمی با آن داشته است.
پروتئین هیدرولیزشده:
پروتئین به قطعات بسیار کوچک تقسیم شده تا احتمال شناسایی آن توسط سیستم ایمنی کاهش پیدا کند.
پروتئین به قطعات بسیار کوچک تقسیم شده تا احتمال شناسایی آن توسط سیستم ایمنی کاهش پیدا کند.
بنابراین ممکن است یک غذا بدون گلوتن باشد ولی بدون غلات نباشد؛ یا بدون غلات باشد ولی برای یک حیوان مبتلا به حساسیت غذایی اصلاً انتخاب مناسبی نباشد.
سخن آخر
وجود عبارتهایی مانند «بدون غلات»، «بدون گلوتن» یا «هیپوآلرژیک» روی بستهبندی غذا به تنهایی نشانه کیفیت بالاتر آن نیست.
برای بیشتر سگها و گربههای سالم، مهمتر از این عبارات این است که غذا کامل و متعادل، متناسب با سن، وضعیت بدنی و شرایط سلامتی حیوان باشد.
اما در حیوانی که واقعاً به حساسیت غذایی یا بعضی بیماریهای خاص مشکوک است، انتخاب رژیم مناسب میتواند بخشی از فرایند تشخیص و درمان باشد، نه صرفاً انتخاب یک نوع غذای متفاوت.
تهیه و تنظیم: دکتر امیررضا عامری نایینی
متخصص بیماریهای داخلی دامهای کوچک
متخصص بیماریهای داخلی دامهای کوچک
زمان انتشار: چهارشنبه 28 مرداد 1405 (6 روز قبل)
تعداد بازدید: ۲۴
