با وارد کردن ایمیل خود محتوای این صفحه به ایمیل شما فرستاده می شود
انصراف
آیا هر کم‌خونی در سگ و گربه نیاز به انتقال خون دارد؟
خیر. تشخیص کم‌خونی به‌تنهایی به این معنی نیست که سگ یا گربه حتماً باید خون دریافت کند.
انتقال خون یک درمان مهم و گاهی نجات‌بخش است، اما بدون خطر نیست و باید زمانی انجام شود که بدن حیوان دیگر نتواند با کمبود گلبول‌های قرمز و اکسیژن‌رسانی ناکافی به بافت‌ها کنار بیاید. به همین دلیل، دامپزشک هرگز فقط با دیدن یک عدد «غلظت خون» یا هماتوکریت تصمیم نمی‌گیرد.
«غلظت خون» در اینجا یعنی چه؟
در آزمایش خون، PCV یا HCT (هماتوکریت) نشان می‌دهد چه درصدی از خون از گلبول‌های قرمز تشکیل شده است. گلبول‌های قرمز اکسیژن را از ریه به اندام‌های بدن می‌رسانند. پایین بودن این عدد یعنی کم‌خونی وجود دارد، اما شدت خطر فقط به همان عدد وابسته نیست.
برای مثال، یک حیوان با کم‌خونی مزمن ممکن است بدنش به‌تدریج با شرایط سازگار شده باشد و با وجود هماتوکریت پایین، نسبتاً سرحال باشد. در مقابل، حیوانی که به‌دلیل خونریزی ناگهانی در مدت کوتاهی خون از دست داده، ممکن است با عددی بالاتر نیز بسیار بدحال و نیازمند انتقال خون باشد.
دامپزشک بر چه اساسی تصمیم می‌گیرد؟
تصمیم برای انتقال خون معمولاً از کنار هم گذاشتن چند عامل گرفته می‌شود:
-
علت کم‌خونی: خونریزی، تخریب گلبول‌های قرمز، بیماری مغز استخوان، بیماری کلیه، انگل‌های خونی یا بیماری‌های دیگر
-
سرعت ایجاد کم‌خونی: افت ناگهانی بسیار مهم‌تر و خطرناک‌تر از کم‌خونی آهسته و مزمن است.
-
روند آزمایش: آیا هماتوکریت ثابت است یا همچنان به سرعت پایین می‌آید؟
-
علائم بالینی: آیا بدن حیوان هنوز اکسیژن کافی دریافت می‌کند؟
-
وجود خونریزی فعال: مانند خونریزی داخلی، خونریزی پس از جراحی یا خونریزی دستگاه گوارش
-
بیماری‌های هم‌زمان: بیماری قلبی، بیماری ریوی، شوک یا عفونت شدید می‌توانند تحمل کم‌خونی را کمتر کنند.
-
نیاز به جراحی یا بیهوشی: کم‌خونی همراه با جراحی یا خونریزی ادامه‌دار ممکن است نیاز به انتقال خون را بیشتر کند.
چه علائمی ممکن است نشان دهند انتقال خون لازم است؟
دامپزشک به دنبال نشانه‌هایی می‌گردد که نشان می‌دهند اکسیژن‌رسانی بدن ناکافی شده است؛ از جمله:
-
بی‌حالی شدید یا ناتوانی در ایستادن
-
لثه‌های بسیار رنگ‌پریده یا سفید
-
تنفس سریع یا سختی تنفس
-
ضربان قلب بالا و مداوم
-
ضعف شدید، غش کردن یا بی‌حالی ناگهانی
-
سرد شدن دست‌وپا یا اندام‌های انتهایی
-
طولانی شدن زمان پر شدن مجدد مویرگ‌های لثه
-
افت فشارخون یا نشانه‌های شوک
-
کاهش واضح تحمل فعالیت؛ مثلاً حیوان پس از چند قدم راه رفتن به‌سرعت خسته یا بی‌حال شود
-
ادامه داشتن خونریزی یا افت پی‌درپی هماتوکریت
این علائم در کنار نتیجه آزمایش‌ها اهمیت دارند؛ نه به‌جای آن‌ها.
چرا یک عدد ثابت برای انتقال خون وجود ندارد؟
هیچ «عدد جادویی» و یکسانی برای همه سگ‌ها و گربه‌ها وجود ندارد. هماتوکریت بسیار پایین همیشه جدی است، اما حیوانات از نظر علت کم‌خونی، سرعت افت گلبول‌های قرمز، سن، بیماری‌های هم‌زمان و توانایی جبران با یکدیگر تفاوت دارند.
به‌طور کلی، افت سریع هماتوکریت، خونریزی فعال یا وجود علائم کمبود اکسیژن می‌تواند حتی در اعداد بالاتر، نیاز به انتقال خون را مطرح کند. از سوی دیگر، حیوانی با کم‌خونی مزمن و پایدار که علائم شدید ندارد، ممکن است با درمان علت اصلی و پیگیری نزدیک، بدون انتقال خون مدیریت شود.
پژوهش‌ها و راهنماهای دامپزشکی نیز تأکید می‌کنند که تصمیم انتقال گلبول قرمز باید بر پایه ارزیابی کامل بیمار باشد، نه فقط یک حد عددی ثابت.
در چه شرایطی انتقال خون بیشتر مطرح می‌شود؟
آیا همیشه «خون کامل» داده می‌شود؟
خیر. انتخاب فرآورده خون نیز به مشکل حیوان بستگی دارد.
-
گلبول قرمز فشرده: زمانی که هدف اصلی بالا بردن توان حمل اکسیژن در کم‌خونی است.
-
خون کامل: ممکن است در خونریزی حاد، به‌خصوص هنگامی که هم گلبول قرمز و هم حجم خون از دست رفته‌اند، کاربرد داشته باشد.
-
پلاسما: بیشتر برای بعضی اختلالات انعقادی یا کمبود فاکتورهای انعقادی استفاده می‌شود و جایگزین گلبول قرمز برای درمان کم‌خونی نیست.
چرا انتقال خون باید با دقت انجام شود؟
انتقال خون می‌تواند جان حیوان را نجات دهد، اما ممکن است واکنش‌های ناخواسته نیز ایجاد کند. به همین علت، تعیین گروه خونی، آزمایش سازگاری خون در موارد لازم، انتخاب فرآورده مناسب و پایش دقیق حیوان در حین انتقال خون اهمیت دارد.
در گربه‌ها به‌دلیل وجود آنتی‌بادی‌های طبیعی علیه گروه‌های خونی ناسازگار، تعیین گروه خونی پیش از انتقال اهمیت ویژه‌ای دارد. راهنماهای ISFM نیز بر ارزیابی درست اندیکاسیون انتقال، گروه‌بندی خون و پایش بیمار تأکید دارند.
سرپرست حیوان چه زمانی باید سریع مراجعه کند؟
اگر سگ یا گربه لثه‌های بسیار رنگ‌پریده دارد، ناگهان بی‌حال شده، ضعف شدید دارد، غش می‌کند، سریع یا سخت نفس می‌کشد، شکمش بزرگ شده، خونریزی دارد یا مدفوع سیاه و قیری‌رنگ دفع می‌کند، باید همان روز و ترجیحاً فوری توسط دامپزشک معاینه شود.
کم‌خونی یک تشخیص است، نه دستور خودکار برای انتقال خون. تصمیم انتقال خون بر پایه ترکیبی از علت کم‌خونی، سرعت افت هماتوکریت، وجود خونریزی، علائم بالینی، وضعیت قلب و ریه و روند آزمایش‌ها گرفته می‌شود.
هدف انتقال خون این نیست که فقط یک عدد آزمایش را بالا ببرد؛ هدف، رساندن اکسیژن کافی به بافت‌ها و پایدار کردن حیوانی است که بدنش دیگر قادر به جبران کم‌خونی نیست.
تهیه و تنطیم : دکتر امیررضا عامری نایینی ، متخضض بیماری های داخلی دام های کوچک
منابع
-
Kisielewicz C, et al. Assessment of Clinical and Laboratory Variables as a Guide to Packed Red Blood Cell Transfusion in Dogs.
-
Taylor S, et al. ISFM Consensus Guidelines on the Collection and Administration of Blood and Blood Products in Cats.
-
MSD Veterinary Manual. Blood Transfusions in Dogs and Cats.
زمان انتشار: سه شنبه 07 مهر 1405 (9 روز قبل)
تعداد بازدید: ۵۳
